Hataen Müslümanı Öldürmenin Diyeti

Allah-u Teâlâ şöyle buyuruyor: “Hata olmanın dışında mü’min mü’mini öldüremez! Hata olarak mü’mini öldüren kimse, mü’min bir köle azat etmesi ve ölenin ailesine diyet ödemesi gerekir. Eğer (ölenin ailesi diyeti) bağışlarsa bu müstesnadır. Öldürülen mü’min, düşmanınız olan bir kavimden ise, mü’min bir köle azat etmek gerekir. Ve eğer sizinle kendi aralarında antlaşma olan bir kavimden ise ailesine verilecek bir diyet ve mü’min bir köle azat etmek lazımdır. Bunları bulamayan kimsenin, Allah tarafından tevbesinin kabulü için iki ay peş peşe oruç tutması gerekir. Allah bilendir, hüküm ve hikmet sahibidir.” Nisa 92 (137) Abdullah bin Amr (Radiyallahu Anh) şöyle dedi: “Rasulullah (Sallallahu Aleyhi ve Sellem) hata olarak öldürülen kimseye diyet için yüz tane deveye hüküm verdi. Onlar; otuz tane Bintu Mehad, otuz tane Bintu Lebun, otuz tane Hıkka ve on tane de erkek İbnu Lebun’dur.” Ebu Davud 4541, Nesei 4815, İbni Mace 2630 (138) Abdullah bin Amr (Radiyallahu Anh) şöyle dedi: “Rasulullah (Sallallahu Aleyhi ve Sellem) hata olarak adam öldürmedeki diyetin kıymetini köy ahalisine dört yüz dinar veya onun muadilini gümüş olarak takdir ederdi. Bunu deve fiyatları üzerine dengelerdi. Develer pahalanınca dinar ve gümüşün kıymetini yükseltirdi. Ucuzluk görüldüğünde altın ve gümüşün miktarında eksiltme yapardı. Rasulullah (Sallallahu Aleyhi ve Sellem)’in zamanında yüz deve dört yüz dinar ile sekiz yüz dinar arasında bir kıymete baliğ oldu. Bu kıymetin gümüşten muadili sekiz bin dirhemdir. Rasulullah (Sallallahu Aleyhi ve Sellem) bunu sığır sahiplerine iki yüz sığır olarak hüküm verdi. Kişinin koyundan ödeyeceği diyeti de iki bin koyun olarak hüküm verdi.” Ebu Davud 4564 (139) Abdullah bin Amr (Radiyallahu Anh) şöyle dedi: “Rasulullah (Sallallahu Aleyhi ve Sellem)’in zamanında diyetin bedeli sekiz yüz dinar veya sekiz bin dirhem idi. O günlerde Ehli kitabın diyeti müslümanların diyetinin yarısı kadar bir kıymette idi. Bu, Ömer (Radiyallahu Anh) Allah ona rahmet etsin halife olana kadar böyle idi. Ömer (Radiyallahu Anh) halife olunca ayağa kalkıp bir hutbe okudu da: −Dikkat edin! Deve fiyatları pahalandı dedi. Abdullah (Radiyallahu Anh) dedi ki: −Ömer (Radiyallahu Anh) diyet miktarını altın sahiplerine, bin dinar, gümüş sahiplerine on iki bin dirhem, sığır sahiplerine iki yüz sığır, koyun sahiplerine iki bin koyun ve elbise sahiplerine iki yüz elbise olarak tayin etti. Abdullah (Radiyallahu Anh) dedi ki: −Ömer (Radiyallahu Anh) ehli zimmetin diyetini hali üzere terk etti, diyet miktarlarını yükseltirken onu yükseltmedi.” Ebu Davud 4542, Albani İrva 2447, Albani Mişkat 3498